W ubiegłym roku Muzeum Guggenheima w Nowym Jorku skończyło pięćdziesiąt lat. Jednym z elementów rocznicowych obchodów była wystawa dorobku Franka Lloyda Wrighta – autora projektu siedziby muzeum. Z tej samej okazji fundacja jego imienia, mająca wyłączne prawo do intelektualnej spuścizny architekta, wypuściła na rynek klocki Lego, z których można ułożyć sztandarowe dzieło Wrighta. Na tym jednak świętowanie się nie skończyło. Mało tego – kontynuowane jest także w tym roku.

Z okazji 50-tych urodzin, Guggeheim Museum ogłosiło internetowy konkurs „Re: Contemplating the Void – Create Your Own Guggenheim Intervention”, którego uczestnicy zmierzyli się z zadaniem przeobrażenia wnętrza słynnej muzealnej rotundy.

Rozstrzygnięty 1 czerwca konkurs był drugim etapem przedsięwzięcia „Contemplating the Void: Interventions in the Guggenheim”. Pierwszy – wystawa prezentowana od lutego do kwietnia 2010 r. – imponował gwiazdorską obsadą. Projekty aranżacji wnętrza rotundy przygotowali na nią min. artyści: Alice Aycock, FAKE DESIGN (Ai Weiwei), Anish Kapoor, Sarah Morris, Wangechi Mutu, Mike Nelson, Paul Pfeiffer, Doris Salcedo, Lawrence Weiner, Rachel Whitehead, projektanci: Fernando i Humberto Campana, Martí Guixé, Joris Laarman Studio i Studio Job oraz architekci: Álvaro Siza Vieira Arquitecto, BIG (Bjarke Ingels Group), Zaha Hadid, Greg Lynn FORM, junya.ishigami+associates, MVRDV, N55, Philippe Rahm, Snøhetta, Studio Daniel Libeskind, Toyo Ito & Associates, Architects i West 8.

Na konkurs wpłynęło ponad 200 prac, z których kuratorzy wystawy – Nancy Spector oraz David Van Der Leer (asystent kuratora do spraw architektury i designu) – wybrali pięć propozycji. Są to: „The Buried Void” Noela Turgeona z St. Paul (Minnesota), „Favelart” Lucio Carvalho z Sao Paulo (Brazylia), „Sunflowers” Davida Andrew Tasmana z Nowego Jorku, „Void Condition(ed)” zespołu Bad Architects Group (Paul Burgstalle i Ursula Faix) z Insbrucka (Austria) oraz „WTF?! (watch the fool)” Bruny’ego Yan You Fu z Rennes (Francja).

„The Buried Void” Noela Turgeona to propozycja przekształcenia rotundy w swoistą klepsydrę. Jej wnętrze miałoby zostać wypełnione piaskiem, który przez kolejne 50 lat – do 21 października 2059, czyli setnej rocznicy otwarcia muzeum – powoli sypałby się przez świetlik w jej dachu. Odwiedzający budynek goście mogliby aktywnie uczestniczyć w odmierzaniu czasu i tworzeniu materialnej kroniki półwiecza, przynosząc do muzeum i umieszczając w piasku przedmioty z ich codziennego życia, które w miarę wypełniania rotundy wychodziłyby z użytku. W dniu setnych urodzin muzeum rotunda zostałaby odkopana, a ze zgromadzonych w niej przedmiotów powstałaby wystawa, będąca obrazem kultury materialnej pierwszej połowy XXI wieku.

Nie zabrakło też propozycji o charakterze politycznym – inspirowana brazylijskimi slumsami instalacja „Favelart” Lucio Carvalho to polityczny komentarz do relacji między kulturą a zubożałymi społecznościami. Za jej pośrednictwem autor chce przekazać światu, że „jeśli kultura nie chce docierać do biednych grup społecznych, bieda sama wtargnie do świata kultury”.

„Void Conditio(ed)” – praca austriackich architektów z Bad Architects Group – powstała w oparciu o inspiracje lingwistyczne. Niemieckie słowo określające pustkę – „luftraum” – architekci w dosłowny sposób przetłumaczyli na angielskie „air space” czyli „przestrzeń powietrzną”. Całkowita zmiana charakteru wnętrza rotundy ma się dokonać w drodze minimalnej ingerencji. Architekci zaproponowali bowiem dodanie nowego poziomu czy też wymiaru doświadczania przestrzeni poprzez wprowadzenie do niej wertykalnego tunelu aerodynamicznego.

Ostatnia z nagrodzonych prac – „WTF?! (watch the fool)” to z kolei próba geometrycznej odpowiedzi na hasło kontemplowania pustki. Bruny Yan You Fu zaczerpnął inspiracje z historii z młodości Tadao Ando – kiedy architekt był młody, dach jego domu runął, zostawiając wielką dziurę. To wtedy Ando doszedł do wniosku, że „kontemplowanie pustki” jest także odczuwaniem przestrzeni, piękna czegoś, co jest niewidzialne”. Drugim źródłem inspiracji była dla niego forma rzymskiego Panteonu.